Studenten verpleegkunde HBO werken methodisch bij probleemgedrag met dementie

Dennis Renckens is sinds 2013 docent op het Provinciaal Instituut voor Verpleegkunde Hasselt (PIVH) en vanaf 2014 ook modulecoördinator ouderenzorg. Zijn passie voor de ouderenzorg kan hij helemaal kwijt in zijn coördinerende rol in de eind afstudeermodule ouderenzorg. Vanuit deze rol staat hij continu in contact met studenten, de praktijk en de zorginstellingen waar stage wordt gelopen. Enerzijds is dit voor hem een inspiratiebron en anderzijds een drive om behoeften vanuit studenten en de praktijk samen te brengen.

 

Methodisch omgaan met probleemgedrag bij dementie

‘Je probeert studenten zoveel mogelijk bagage mee te geven. Stagelopen is een belangrijk onderdeel van de opleiding om praktijkervaring op te doen. Tijdens de stages komen studenten in aanraking met de ABC-methode en leren daar via deze methodiek om te gaan met probleemgedrag | onbegrepen gedrag bij dementie. Dit geeft hen een zekere houvast. Studenten vroegen of het mogelijk was om onderdelen van deze methodiek op te nemen in de leerstof. Een duidelijker signaal -om onze opleiding verder te ontwikkelen- konden we niet krijgen. In het studiejaar 2017-2018 hebben we daarom elementen van de ABC-methodiek geïntegreerd in onze leerstof.’

 

Goed gereedschap voor studenten

‘In het curriculum van module 5 ouderenzorg (laatste jaar opleiding HBO-V verpleegkunde met als afstudeerrichting ouderenzorg) hebben we de thema’s Visie én Zorg voor Ouderen geïntegreerd. Tijdens het thema Visie leert de student met behulp van de ABC-Methode situaties te observeren en te rapporteren. Terwijl bij het thema Zorg voor Ouderen het gedrag zelf (verward, depressief en geagiteerd gedrag) wordt benaderd. Naast de theoretische en praktische benadering in klasverband, is er een stageperiode waarin het geleerde in praktijk wordt gebracht. ‘Als stagebegeleider zie ik dat in woonzorgcentra -waar volgens de ABC-methodiek wordt gewerkt- de collega’s automatisch reageren op ongewenst gedrag en studenten een goede houvast hebben. In woonzorgcentra waar nog geen praktische visie of methodiek is om mee te werken, geven studenten het goede voorbeeld met wat ze tijdens de opleiding hebben geleerd. Het is interessant te zien hoe studenten de methodiek borgen en zo meer structuur geven aan hun denkwijze en handelen.
In het evaluatiebeleid van onze opleiding zijn eveneens de aspecten van de ABC-methode opgenomen in de stageopdrachten.’

 

opleiden in onbegrepen gedrag bij dementie

Focus op observeren

Gedurende hun 3-jarige opleiding maken studenten een portfolio. In de afstudeerrichting ouderenzorg ligt de focus op ABC-opdrachten. De opdrachten zijn:

  • Observeren op basis van filmpjes met situaties van probleemgedrag.
  • Het invullen van de ABC schaal.
  • Het invullen en het observeren van verpleegkundigen in de praktijk waarbij aangegeven wordt wat zij zien, wat de reactie van de zorgvrager is en wat zij anders zouden doen.

Als afstudeerproject voert de student autonoom een uitgebreide ABC-opdracht uit. Deze bestaat uit een praktijkobservatie van 5 dagen resulterend in een concreet stappenplan.

 

Studente Sabrina aan het woord

Wat kun je vertellen over je ervaring met de ABC-methode tijdens je HBO-5 opleiding en in de praktijk?

“Door mijn ervaring met de ABC-methode, heb ik ervoor gekozen om in Nederland te gaan werken na het afronden van mijn verpleegkundige opleiding in België. Tijdens mijn opleiding heb ik in verschillende verzorgingshuizen stage gelopen. Deze verzorgingshuizen zeiden open te staan voor verandering. Jammer genoeg bleek in de praktijk dat de visie er wel was om anders om te gaan met onbegrepen gedrag. Maar op de werkvloer werd nog anders gewerkt. Dit vond ik erg frustrerend. Ik kende de methodiek, maar kon deze niet toepassen, zoals ik had geleerd. De kracht van een methode is, dat iedereen op dezelfde manier werkt. Als er verder niemand bekend is met een bepaalde methodiek, maak je in je eentje niet echt het verschil. Ik merk wel dat ik tijdens mijn stages collega’s en leidinggevenden heb kunnen prikkelen. Ik kon laten zien wat er ook mogelijk is. Dit betekende veel voor mij.”

Sabrina werkt sinds een half jaar in Nederland in een instelling waar alle verpleegkundigen de ABC-Methode toepassen. Doordat ze in haar opleiding de basis van de methodiek heeft geleerd, kan ze nu al beginnen met de Train de Trainer opleiding van de ABC-Methode. Dit betekent dat Sabrina binnenkort ook zelf haar collega-verpleegkundigen opleidt en leert hoe je effectief kan omgaan met onbegrepen gedrag bij ouderen met dementie.

 

opleiding verpleegkunde

Draagvlak

Dennis vervolgt: ‘In onze opleiding hebben we collega’s mee kunnen nemen in het verhaal van de ABC-methodiek door hen kennis te laten maken met de ABC-methode tijdens een informatiedag. Een vervolgmoment wordt nog gepland. Het is een meerwaarde dat collega’s ook deze expertise meenemen tijdens het begeleiden en beoordelen van de studenten stages. Docenten geven aan dat de ABC-methodiek een goede structuur biedt en bepaalde inzichten geeft.’

 

Op weg

Vanaf volgens schooljaar (2019-2020) zal PIVH ijdens de opleiding verpleegkunde HBO 5 alle studenten, vanaf module 1 tot module 5, laten kennismaken met de ABC-methodiek. Het accent zal voornamelijk liggen op het gericht observeren van acute en chronische ‘Bewegers’ om zo gerichter de zorgvragers te kunnen benaderen.

 

Verbreding van draagvlak

‘Aangezien al onze studenten de basisprincipes van de ABC-methodiek aangeleerd krijgen zal dit ook positief waarneembaar worden in concrete praktijksituaties op stages. Vandaar dat we ook graag de visie en methodiek van ABC delen met onze stage-instellingen daar waar nood en vraag is.’

Voor inlichtingen kan er contact opgenomen worden met het Provinciaal Instituut voor Verpleegkunde Hasselt of met Stichting ABC ’99 | info@abc99.org